 |
|
|
|
|||||||||
|
||||||||||||
|
Webdesign & Hosting |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||
 |
||||||||
|
||||||||
|
Historisch centrum en vestingwerken In 1500 werd in Harlingen door Albrecht van Saksen een zogenaamd blokhuis gebouwd. Dit kasteel zou dienen als dwangburcht om de lokale bevolking in toom te houden, maar ook als bevoorradingspunt voor de legers te velde. Door de ligging aan de haven kon de scheepvaart tegelijkertijd onder controle worden gehouden. De toenmalige stad werd begrensd door de straten die nu de Noorderhaven, de Heiligeweg en de Schritsen heten. De stad werd omgeven door een aarden wal met daarbuiten een gracht. Het kerkdorp Almenum lag nog buiten de stad. Deze situatie veranderde tijdens de 80-jarige oorlog ingrijpend toen Adriaan Anthonisz van de Staten van Friesland de opdracht kreeg om van de stad een echte vestingsstad te maken. In de jaren 1579 en 1580 werd de stad sterk uitgebreid en opnieuw omgeven door een gracht. Binnen deze gracht lag een hoge aarden wal, voorzien van een zestal dwingers, de puntvormige verdedigerswerken in de vestingswal. Toegang tot de stad was alleen mogelijk door een van de zes stadspoorten. Tot een belegering is het nooit gekomen. Het blokhuis werd rond 1600 al afgebroken. Een deel van de bebouwing werd als kerk in gebruik genomen: de Westerkerk. In de 19e eeuw verdwenen alle stadspoorten en de laatste overblijfselen van het kasteel. Ook werden enkele vestingswallen afgegraven. Aan de zuidkant van Harlingen maakten deze vestingswallen plaats voor de spoorlijn naar Leeuwarden. De wandelroute De wandeling door het historische centrum begint in de binnentuin van Stadslogement Harlingen. Via het hek verlaat u de binnenplaats en gaat u linksaf. Aan het einde komt u op de Heiligeweg. Hier gaat u rechtsaf. De Heiligeweg was tot circa 1580 de oostelijke begrenzing van de oude binnenstad. De huidige straat was toen een gracht die in de 17de eeuw in gebruik was als turfhaven. Aan het einde van de Heiligeweg gaat u linksaf, de Kleine Voorstraat op. Van de gracht, die ooit over de hele Voorstraat liep, is alleen het eerste stuk behouden. U passeert de Zakkendragerspijp. Het pand aan Voorstraat nr. 68 heeft een van de rijkst geornamenteerde gevels van de stad. U steekt de Simon Stijlstraat over en beeindigt de wandeling bij het Gemeentemuseum Het Hannemahuis. In dit voormalige woonhuis van de familie Hannema bevindt zich een uitgebreide verzameling voorwerpen die betrekking hebben op het verleden van de stad. Aan het eind van de steeg komt u op de Schritsen, waar u rechtsaf slaat. Aan de breedte van de straat kunt u nog zien dat hier vroeger een gracht heeft gelopen. Op de plattegrond uit 1570 is te zien dat de zuidkant van de Schritsen nog niet was bebouwd. In het verlengde van de Schritsen ligt de Grote Ossenmark, waar in de 17e eeuw vee werd verhandeld. Deze markt loopt u uit en zo komt u op de in 1597 aangelegde Zuiderhaven. Vanaf dit punt zou u 500 jaar geleden een imposant kasteel hebben gezien. Op de plattegrond uit 1570 en op het schilderij uit de 19e eeuw is te zien hoe dit blokhuis eruit zag. In de tweede helft van de 17e eeuw en gedurende de 18e eeuw was de Zuiderhaven de marinehaven van Friesland. De admiraliteit bezat hier een groot gebouw. Op de Zuiderhaven gaat u rechtsaf en even verder de Vijverstraat in. Op nummer 14 is een fraaie houten gevel te zien. U passeert links de Herenknechtkamerstraat (straatbordje ontbreekt) en gaat nu linksaf de Vijver in. Alle straatnamen hier herinneren aan de tijd van het Blokhuis. Aan het einde van de Vijver komt u in de Gruttersstraat die u uitloopt tot de Grote Bredeplaats. Hier gaat u linksaf. Op dit plein vonden in de 19de eeuw onder andere exercities van de Harlinger Schutterij plaats. Links ziet u het postkantoor dat in 1896 door C.H. Peters werd gebouwd. Aan het eind van de Grote Bredeplaats gaat u de brug over naar het Havenplein. Op dit plein stond tot 1882 de havenpoort met daarnaast het gebouw de 'Leeuwenburg', het administratieve centrum van de Friese admiraliteit. Nu staat er het voormalige kantongerecht, het 'Havenmantsje'. Direct over de brug gaat u linksaf, langs twee fraaie 17de eeuwse trapgevels en even later de Weeshuisstraat in. In de zijmuur van het gebouw recht voor u bevindt zich een poortje uit 1546 dat eens deel uitmaakte van het weeshuis dat hier heeft gestaan. U bevindt zich nu nog op het terrein van het voormalige Blokhuis. U wandelt nu dezelfde weg een stukje terug en over de Havenbrug gaat u linksaf de Prinsenstraat in. Vervolgens neemt u de eerste straat rechts: de Noorderhaven. Deze kant van de Noorderhaven vormde in 1570 de noordelijke begrenzing van de stad. Naast voorname herenhuizen staan hier veel pakhuizen uit de tijd dat goederen vanuit de Oostzeelanden en andere streken naar Friesland werden gebracht. Het stadhuis werd in 1730 door de stadsbouwmeester H.J. Norel gebouwd op de plaats van een ouder stadhuis. De voorgevel wordt gesierd door een vergulde Sint Michael die de draak verslaat. Sint Michael is de schutspatroon van Harlingen. Bij het stadhuis gaat u linksaf de brug over en vervolgt uw wandeling door de Bildtstraat. Aan het einde van de Bildtstraat stond vroeger de Bildtpoort. U kruist de Droogstraat, waarna u op de Zoutsloot komt. Over het bruggetje gaat u linksaf. De Zoutsloot dankt haar naam aan de zoutziederijen die hier in de 17de, 18de en 19de eeuw gevestigd waren. Zeezout werd geraffineerd en gebruikt om bijvoorbeeld vis en groenten in te zouten. Veel gevels hier zijn gerestaureerd door de Hein Buisman Stichting, een lokale vereniging voor monumentenzorg. Op Zoutsloot nr. 43 is het Harlinger Aardewerkmuseum gevestigd, waar u een fraaie verzameling Harlinger aardewerk kunt bekijken. Aan het einde van de Zoutsloot gaat u rechtsaf langs de jachthaven. Deze haven is nog een stukje stadsgracht. De aarden wal werd hier in de 19de eeuw afgegraven om plaats te maken voor sociale woningbouw. U steekt de Hoogstraat over en gaat de Engelse tuin in. Op het punt waar u bent overgestoken stond ooit de Franekerpoort. De Engelse tuin werd in 1843 aangelegd naar een ontwerp van tuinarchtect Lucas Roodbaard. De naam van de tuin is ontleend aan de stijl waarin dit plantsoen is aangelegd. Het slechten van de stadswallen en de aanleg van de Engelse tuin vormden een werkgelegenheidsproject voor 'minder gegoede arbeiders'. U volgt het pad links totdat u op het hoogste punt bent aangekomen. Aan de waterkant heeft u een prachtig uitzicht over de Noordoostersingel. De oorspronkelijke vorm van de Noordooster dwinger is hier nog grotendeels intact. U wandelt verder door de Engelse tuin tot de uitgang. U steekt de brug over die in het verlengde van de tuin ligt. Rechts naast het witte gebouw met het bordes gaat u de steeg in. U komt daarna in de Fabrieksstraat. Na het huis links slaat u linksaf en volgt het schelpenpad langs het water. Hier is een deel van de oude stadswal hersteld. In de 19de eeuw werd op deze plek een gasfabriek gebouwd, waarvoor een deel van de stadswal moest wijken. Nu staan hier nieuwe huizen. Opvallend aan deze huizen zijn de daken (zwarte pannen aan de voorkant en rode aan de zijkant). Deze manier van dakbedekken werd vroeger ook al toegepast. Om te voorkomen dat het hele dak met 'dure' zwarte pannen moest worden gedekt werden de 'goedkopere' rode pannen aan de zijkant gelegd. Van voren leek het dan net alsof de bewoner genoeg geld had voor dure pannen... De Kartouw dwinger, iets verder op langs het schelpenpad, is nog goed te herkennen. (een kartouw is een type kanon). Aan het eind van het schelpenpad komt u bij de Kerkpoortsbrug. Zoals de naam al zegt stond hier vroeger de Kerkpoort. Dit was een gecombineerde land- en waterpoort. Aangezien dit bouwwerk aan de uitvalsweg naar Sneek stond werd deze poort ook wel de Snekerpoort genoemd. Bij de Kerkpoortsbrug gaat u rechtsaf de Rozengracht op. U neemt de tweede zijstraat rechts; de Rozenstraat, steekt de Hofstraat over en komt op het Kerkepad. De omgeving van de Nederlands Hervormde kerk is het oudste gedeelte van de stad, Almenum geheten. Op deze terp heeft reeds in de 8ste eeuw een houten kerkje gestaan. De huidige toren dateert uit de 12de eeuw en het schip en het kruiswerk werd in 1772-1776 gebouwd. Het interieur is in Lodewijk XVI stijl uitgevoerd en bevat een orgel van Albertus Anthoni Hinsz. Tegenover de toren ligt het 'Hervormd Rusthuis'. In dit sfeervolle hofje woonden in de 18de en 19de eeuw de 'oude en behoeftige ledematen der gereformeerde gemeente', zoals op een gevelsteen uit 1763 staat te lezen. Aan het einde van het Kerkpad gaat u rechts en direct links de Lammert Warnderssteeg in. Even later gaat u links door een soort poortje (als het hek op slot is kunt u iets verderop linksaf). U komt nu weer op de binnenplaats van ons 16de eeuws pakhuis dat tot stadslogement is verbouwd. Tekst NIV Webhosting i.s.m.: Gemeente Harlingen & Gemeentemuseum 'Het Hannemahuis'.
|
||||||||
|
U kunt nú reserveren! |
||||||||
